Από 26.09.2026 έως 27.09.2026
Κάθε έκθεση αποτελεί μια πρόταση για να δούμε τον κόσμο από μια διαφορετική οπτική. Η ολοκλήρωσή της αφήνει πίσω της όχι μόνο εικόνες και γνώσεις, αλλά και ερωτήματα που εξακολουθούν να μας συνοδεύουν. Η έκθεση Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος, καρπός της συνεργασίας της Εθνικής Πινακοθήκης με το MOMUS – Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης – Συλλογή Κωστάκη, μας έδωσε την ευκαιρία να συναντήσουμε τη Ρωσική Πρωτοπορία μέσα από τη δυναμική σχέση του ανθρώπου με τον κόσμο που τον περιβάλλει. Από την πόλη και τη φύση έως το σύμπαν, η καλλιτεχνική δημιουργία αναδείχθηκε ως πεδίο πειραματισμού, αμφισβήτησης και ουτοπικής σκέψης.
Η διημερίδα που πραγματοποιείται με την ολοκλήρωση της έκθεσης δεν αποτελεί, επομένως, έναν επίλογο αλλά μια ακόμη δυνατότητα να επανεξετάσουμε τα ερωτήματα που έθεσε η Πρωτοπορία μέσα από διαφορετικές επιστημονικές προσεγγίσεις και μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης. Η ιστορία της Συλλογής Κωστάκη, η διαδρομή της, οι άνθρωποι που συνέβαλαν στην ανάδειξή της, αλλά και η ίδια η εμπειρία της έκθεσης θα συναντηθούν, κατά τη διάρκεια της διημερίδας, με τη μουσική και τον κινηματογράφο, αλλά και με την εκπαίδευση.
Η συνάντηση αυτή αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό καθώς πραγματοποιείται τριάντα χρόνια μετά την πρώτη μεγάλη παρουσίαση της Συλλογής Κωστάκη στην Ελλάδα, στην Εθνική Πινακοθήκη το 1995, σε επιμέλεια της Άννας Καφέτση. Η διημερίδα είναι αφιερωμένη στη μνήμη της.
Η ολοκλήρωση της έκθεσης γίνεται αφορμή για να συνεχίσουμε να σκεφτόμαστε την τέχνη ως έναν χώρο ελευθερίας, πειραματισμού και διαλόγου· έναν χώρο όπου μπορούμε να φανταστούμε και, κυρίως, να διεκδικήσουμε διαφορετικούς κόσμους.
Στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026 η είσοδος είναι δωρεάν.
Σάββατο 26.09
–Συζήτηση γύρω από την ιστορία της συλλογής Κωστάκη, τον Συλλέκτη, την έκθεση που φιλοξένησε η Εθνική Πινακοθήκη το 1995, την πορεία της συλλογής στη Θεσσαλονίκη και τις διεθνείς συνεργασίες.
Θα μιλήσουν:
Συραγώ Τσιάρα, Ιστορικός της Τέχνης, Γενική Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου
Μαρία Τσαντσάνογλου, Ιστορικός της τέχνης, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη
Nicoletta Misler, Ομότιμη Καθηγήτρια Ρωσικής και Ανατολικοευρωπαϊκής Τέχνης, Universita di Napoli “L’ Orientale”
John E. Bowlt, Ομότιμος Καθηγητής στο Τμήμα Σλαβικών Γλωσσών, University of Southern California
Χώρος: Εθνική Πινακοθήκη, Αμφιθέατρο “Ίδρυμα Ωνάση”
Ώρα: 18:00-20:00
–Προβολή του ντοκιμαντέρ Όταν ο Σαγκάλ κόστιζε λιγότερο από ένα κιλό πατάτες, με την παρουσία των σκηνοθετών Γιώργου Παπακωνσταντίνου και Γιώργου Ζέρβα. Στο τέλος της προβολής θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.
Χώρος: Εθνική Πινακοθήκη, Αμφιθέατρο “Ίδρυμα Ωνάση”
Ώρα: 20:00, διάρκεια: 70’
–Εργαστήριο ζωγραφικής για ενήλικες
Από την αναπαράσταση στην αφαίρεση: ο Κόσμος της Πρωτοπορίας
Χώρος: Αίθουσα περιοδικών εκθέσεων (-2)
Ώρα: 11:00
Κρατήσεις
–Ξενάγηση στα ρωσικά από τη Μαρία Κωστάκη, Ιστορικό Τέχνης.
Χώρος: Αίθουσα περιοδικών εκθέσεων (-2)
Ώρα: 12:00
Κρατήσεις
Το Σάββατο 26.09 το μουσείο θα παραμείνει ανοιχτό 10:00-22:00.
Κυριακή 27.09
–Η Μουσική ως Μνήμη: Από την Πρωτοπορία στη Σύγχρονη Δημιουργία
Sergei Prokofiev «Σονάτα για δύο βιολιά, έργο 56»
Hafliði Hallgrímsson «Seven Epigrams για βιολί και βιολοντσέλο»
Με αφορμή την ολοκλήρωση της έκθεσης «Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας», η μουσική συναντά την εικαστική δημιουργία σε ένα πρόγραμμα μουσικής δωματίου που φωτίζει τη σχέση ανάμεσα στην καλλιτεχνική πρωτοπορία, τη μνήμη και την ελευθερία της έκφρασης. Το πρόγραμμα προτείνει έναν διάλογο ανάμεσα στη ρωσική πρωτοπορία και τη σύγχρονη δημιουργία μέσα από δύο έργα που φωτίζουν διαφορετικές όψεις της καλλιτεχνικής εμπειρίας στη Σοβιετική Ένωση.
Η «Σονάτα για δύο βιολιά» του Sergei Prokofiev (1932) αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της νεωτερικής μουσικής γλώσσας του πρώτου μισού του 20ού αιώνα. Με τη διαύγεια της μορφής, την οικονομία των μέσων, την αντιστικτική γραφή και τον έντονο ρυθμικό της χαρακτήρα, αντανακλά το δημιουργικό κλίμα μιας εποχής κατά την οποία η καλλιτεχνική πρωτοπορία αναζητούσε νέους τρόπους έκφρασης και νέες αισθητικές κατευθύνσεις.
Το έργο “Seven Epigrams” του Hafliði Hallgrímsson (1996) αποτελεί μια σύγχρονη μουσική αναδρομή στην ίδια ιστορική περίοδο. Εμπνευσμένο από το αυτοβιογραφικό δοκίμιο “An Essay in Autobiography” του Boris Pasternak, το έργο αποτελείται από επτά σύντομα μουσικά πορτρέτα, καθένα από τα οποία σκιαγραφεί μια διαφορετική προσωπικότητα της σοβιετικής καλλιτεχνικής ζωής κατά την εποχή της σταλινικής τρομοκρατίας. Με εξαιρετική οικονομία εκφραστικών μέσων, τα σύντομα αυτά «επιγράμματα» λειτουργούν ως φόρος τιμής στη δύναμη της καλλιτεχνικής δημιουργίας απέναντι στην καταπίεση και τη λήθη.
Δύο έργα από διαφορετικές εποχές συναντώνται έτσι σε έναν διάλογο γύρω από τη δύναμη της τέχνης να διατηρεί τη μνήμη ζωντανή, να αντιστέκεται στη λήθη και να αναζητά νέους τρόπους έκφρασης.
Περισσότερες πληροφορίες για το μουσικό πρόγραμμα εδώ.
Γιώργος Δεμερτζής, βιολί
Φοίβη Ρουσοχατζάκη, βιολί
Alexander Wollheim, τσέλο
Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου
Ώρα: 12:00, διάρκεια: 35’
Κεντρικό Κτήριο, Χώρος Περιοδικών Εκθέσεων (-2)
Δεν απαιτείται κράτηση θέσης, θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.
–Ξενάγηση στην έκθεση από την Μαρία Τσαντσάνογλου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια Momus-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη
Χώρος: Αίθουσα περιοδικών εκθέσεων (-2)
Ώρα: 13:00-14:00
–Ξενάγηση στην έκθεση από την Συραγώ Τσιάρα, Γενική Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου
Χώρος: Αίθουσα περιοδικών εκθέσεων (-2)
Ώρα: 14:15-15:15
–Eκπαιδευτικό πρόγραμμα για παιδιά 3-8 ετών εμπνευσμένο, από το ρωσικό παραμύθι «Το Μικρό Κόκκινο Τριαντάφυλλο».
Χώρος: Αίθουσα περιοδικών εκθέσεων (-2)
Ώρα: 16:00
Κρατήσεις
Στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026, όλες οι δράσεις προσφέρονται με δωρεάν είσοδο, θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας. Η είσοδος στο μουσείο θα είναι ελεύθερη όλο το Σαββατοκύριακο.
