Η Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλ. Σούτσου/Εθνική Γλυπτοθήκη μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της Α΄ Πιλοτικής φάσης του Προγράμματος SUB.2.1 «Πολιτιστική Συνταγογράφηση ως Συμπληρωματική Αγωγή στην Ψυχική Υγεία» του Υπουργείου Πολιτισμού (2024), συνεχίζει από το Φεβρουάριο του 2025, με τη συμμετοχή της στη Β΄ Πιλοτική Φάση.
Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, “Με τη Χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Next Generation EU” Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «ΕΛΛΑΔΑ 2.0» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4.6 Εκσυγχρονισμός και βελτίωση της ανθεκτικότητας κύριων κλάδων οικονομίας της χώρας «Πολιτισμός και Ευεξία: Η Τέχνη ως συνταγογραφούμενη θεραπεία («art on prescription»), προάγοντας την κοινωνική συνοχή και αξιοποιώντας την «ασημένια οικονομία».
Στην Ελλάδα το Υπουργείο Πολιτισμού και το Υπουργείο Υγείας υπέγραψαν, το Σεπτέμβριο του 2021, Μνημόνιο Συνεργασίας για το σχεδιασμό και την εφαρμογή του καινοτόμου προγράμματος της Πολιτιστικής Συνταγογράφησης. Με το πρόγραμμα αυτό υιοθετούνται πρωτοβουλίες που εντάσσουν τις τέχνες και τον πολιτισμό στην προληπτική και θεραπευτική αγωγή για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και ευεξίας των πολιτών, αναγνωρίζοντας τον ευεργετικό ρόλο της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας στην υγεία και την ευημερία των ατόμων. Παράλληλα, ενθαρρύνονται οι φορείς σύγχρονου πολιτισμού να ενσωματώσουν στις προσφερόμενες υπηρεσίες προς τους πολίτες, κατάλληλα προγράμματα που υπηρετούν αυτή τη διάσταση του πολιτισμού.
Το πλαίσιο εφαρμογής του καινοτόμου προγράμματος σχεδιάζεται από δεκαμελή ερευνητική ομάδα του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακρίβειας «Κώστας Στεφανής» (ΕΠΙΨΥ), με επιστημονικό υπεύθυνο τον Καθηγητή Νίκο Στεφανή και υλοποιείται από την Διεύθυνση Παραστατικών Τεχνών και Κινηματογράφου του Υπουργείου Πολιτισμού.
Το Ερευνητικό Έργο έχει αντικείμενο τη δημιουργία του οργανωτικού πλαισίου για την ένταξη της Πολιτιστικής Συνταγογράφησης ως συμπληρωματικής θεραπευτικής αγωγής σε άτομα που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας ή και ψυχολογική επιβάρυνση από χρόνιες ασθένειες, το σχεδιασμό και πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος, τη μελέτη σχετικά με τις επιπτώσεις της επαφής των ασθενών με την τέχνη και τον πολιτισμό, την διαδικασία και τρόπους συμμετοχής των ασθενών και των πολιτιστικών φορέων και την εποπτεία και αξιολόγηση του προγράμματος με σκοπό τη βελτιστοποίησή του. Επίσης, θα αναπτύξει τα κατάλληλα εργαλεία ώστε η δράση να ενταχθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα άυλης συνταγογράφησης της ΗΔΙΚΑ Α.Ε.
Η Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου,ως σύγχρονος φορέας Πολιτισμού, Τέχνης και Εκπαίδευσης, συμμετέχει στο πρόγραμμα «Πολιτιστική Συνταγογράφηση» με στόχο να συμβάλει ενεργά στην επιστημονική και καλλιτεχνική έρευνα ως προς το ρόλο της τέχνης και του πολιτισμού στον τομέα της ψυχικής υγείας καθώς και τη λειτουργία τους, ως υποστηρικτικοί πυλώνες, στην κοινωνική βάση.
Οι σχεδιασμένες βιωματικές δράσεις – θεματικές ξεναγήσεις και στοχευμένα εικαστικά εργαστήρια – πραγματοποιούνται στους χώρους της Εθνική Πινακοθήκης – Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου (Βασ. Κωνσταντίνου 50), στην Εθνική Γλυπτοθήκη (Άλσος Ελληνικού Στρατού, Γουδή) και στους χώρους του Παραρτήματος της ΕΘνικής Πινακοθήκης στο Ναύπλιο για την ενίσχυση των δια καλλιτεχνικών δράσεων και την ενθάρρυνση δημιουργικών συνεργειών, βασίζονται στη δημιουργική μάθηση μέσα από την αισθητική εμπειρία. Με βασικό εργαλείο τις εικαστικές τέχνες, δίνεται στους συμμετέχοντες/στις συμμετέχουσες, μέσα σε ένα ανοιχτό και ασφαλές περιβάλλον, η δυνατότητα να επεξεργαστούν πλήθος στοιχείων και συμβόλων μέσω των οποίων εκφράζονται ολιστικά και λεπτοφυή νοήματα, σκιαγραφούνται συναισθηματικές καταστάσεις, στοιχεία που βοηθούν να γίνει συνειδητή η διαπίστωση ότι η πραγματικότητα μπορεί να γίνεται κατανοητή και μέσω άλλων οδών κι όχι απαραίτητα μέσω ορθολογικών επιχειρημάτων.
Η Β΄ Πιλοτική Φάση του Προγράμματος «Πολιτιστική Συνταγογράφηση ως Συμπληρωματική Αγωγή στην Ψυχική Υγεία» υλοποιείται στην Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου, στην Εθνική Γλυπτοθήκη και στο Παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης στο Ναύπλιο από τις ομάδες:
Συντονισμός Φορέα:
Έφη Αγαθονίκου, Προϊσταμένη Διεύθυνσης Συλλογών, Καλλιτεχνικού και Μουσειολογικού Προγραμματισμού,
Συντονισμός δράσης ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ & ΓΛΥΠΤΟΘΗΚΗ (Αθήνα)
Έφη Αγαθονίκου, Προϊσταμένη Διεύθυνσης Συλλογών, Καλλιτεχνικού και Μουσειολογικού Προγραμματισμού
Τώνια Γιαννουδάκη, Επιμελήτρια της συλλογής Νεοελληνικής και Ευρωπαϊκής Γλυπτικής ΕΠΜΑΣ
Διεπιστημονική Ομάδα:
Δρ. Ερμιόνη Δελή, Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, Senior Επαγγελματίας Καλλιτέχνης της δράσης
Παρασκευή Σωτηροπούλου, Κοινωνική Λειτουργός, Senior Επαγγελματίας Ψυχικής Υγείας Υπεύθυνη Ψυχικής Υγείας της δράσης
Κατερίνα Μαλαφάντη, Ψυχολόγος, Junior Επαγγελματίας Ψυχικής Υγείας της δράσης
Συντονισμός δράσης ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ, Παράρτημα Ναυπλίου
Λαμπρινή Καρακούρτη, Επιμελήτρια
Υπεύθυνη Παραρτήματος Ναυπλίου Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου
Διεπιστημονική Ομάδα:
Μάγδα Μάρα, Εικαστικός, εκπαιδευτικός
Ειρήνη Κοκκορού, Κοινωνική Λειτουργός, εικαστική ψυχοθεραπεύτρια.
